„Muszka w bursztynie”. Wyjątkowa wystawa w Nowym Sączu pokaże niepublikowane dotąd ilustracje

Oryginalne ilustracje do dwóch książek Marii Kownackiej – „Rogaś z Doliny Roztoki” oraz „Szkoła nad obłokami” – będzie można zobaczyć w Nowym Sączu. Muzeum Ziemi Sądeckiej przygotowuje wystawę „Muszka w bursztynie. Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie”. Prezentowane prace pochodzą z prywatnej kolekcji Ziyada Raoofa i – co szczególnie istotne – nie były dotychczas pokazywane publicznie.

Czytaj również: 46 lat od Porozumień Sierpniowych. Nowy Sącz pamięta o ludziach „Solidarności”

Literatura, sztuka i Sądecczyzna

Wystawa poświęcona będzie twórczości Witolda Chomicza (1910–1984), profesora sztuk plastycznych i autora ilustracji do dwóch książek Marii Kownackiej (1894–1982), których akcja i inspiracje są mocno związane z Sądecczyzną.

Chodzi o wydanego w 1957 roku „Rogasia z Doliny Roztoki” oraz „Szkołę nad obłokami” z 1958 roku. Ekspozycja ma pokazać nie tylko artystyczną współpracę Kownackiej i Chomicza. Poprzez ilustracje będzie opowieścią o historii regionu, jego kulturze ludowej, krajobrazie i przyrodzie. Ważnym elementem będą również obecne w obu książkach idee ochrony przyrody, lokalnego dziedzictwa i zabytków.

Dla starszych mieszkańców wystawa może stać się sentymentalnym powrotem do książek dzieciństwa. Dla młodszych – okazją do poznania Sądecczyzny sprzed kilkudziesięciu lat i odkrycia literatury, która przez kolejne pokolenia budowała obraz naszego regionu.

„Muszka w bursztynie” zrodziła się na Niemcowej

Sam tytuł wystawy ma niezwykle ciekawy, sądecki rodowód. Pochodzi ze wspomnień Marii Kownackiej dotyczących początków pracy nad „Szkołą nad obłokami”.

Pisarkę odwiedził nauczyciel Grucela, pochodzący z Piwnicznej, który opowiedział jej o szkole położonej na paśmie Niemcowej. Mówił o miejscu, do którego można było dotrzeć jedynie pieszo lub na nartach, o ciężkim życiu mieszkańców, surowych zimach i dzieciach, które od najmłodszych lat pomagały rodzicom.

Warunki panujące wysoko w Beskidzie określił obrazowo jako świat, w którym jakby zatrzymał się czas – właśnie jako „muszkę w bursztynie”. Opowieść zainteresowała Kownacką, a Witold Chomicz zaoferował się jako przewodnik podczas pierwszej wyprawy pisarki do szkoły na Niemcowej.

Witold Chomicz i jego związki z Sądecczyzną

Chomicz nie był jedynie ilustratorem książek Kownackiej. Z Sądecczyzną łączyły go liczne więzi. Był mężem sądeczanki, malował Rytro, Stary Sącz i Pieniny, przyjaźnił się z Janem Wiktorem i uczestniczył w lokalnym życiu kulturalnym.

Już w 1968 roku w Nowym Sączu zorganizowano wystawę „Ziemia Sądecka i Pieniny. Kolekcja prac Witolda Chomicza z lat 1927–1967”. Teraz, po blisko sześciu dekadach, jego twórczość ponownie stanie się punktem wyjścia do opowieści o naszym regionie.

Na wystawie będzie można zobaczyć m.in. oryginalne ilustracje przedstawiające Waligórę, Pogwizda i dzieci czy Zosię zamiatającą izbę. W kolekcji znajdują się również projekt okładki „Szkoły nad obłokami” z 1957 roku oraz projekt strony tytułowej „Rogasia z Doliny Roztoki”.

Wernisaż już 11 września w Nowym Sączu

Wystawa „Muszka w bursztynie. Witold Chomicz i Maria Kownacka na Sądecczyźnie” zostanie otwarta 11 września 2026 roku. Wernisaż rozpocznie się o godz. 17:00 w Gmachu Głównym Muzeum Ziemi Sądeckiej przy ul. Jagiellońskiej 56 w Nowym Sączu.

Ekspozycja będzie dostępna znacznie dłużej – aż do 31 stycznia 2027 roku. Właścicielem prezentowanej kolekcji jest Ziyad Raoof.

Wystawa wraz z towarzyszącym jej katalogiem jest podsumowaniem prowadzonych wcześniej badań i kwerend dotyczących obu książek oraz prezentowanej kolekcji. To jednocześnie okazja, aby zobaczyć, jak przed blisko 70 laty literatura i sztuka utrwalały obraz Sądecczyzny – jej mieszkańców, krajobrazów, tradycji i codziennego życia.

Wydarzenie zostało dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.